Jour : 9 avril 2026

Konaakiri ñannde 1 setto 2026 ardiiɗo kabinee on ka yaakitorde aranere sonna Fatoumata Binta Jallo lonntiiɗo Ardiiɗo Maaneyaa ka tummbundiral wonndede e boyranooɓe ɓen ko fello ngon daɓɓitinoo ɗon Maaneyaa.

Ko kawtital inneteengal l’ANGUCH, woni ko huuri tummbondiral ngal, ko ardii kañun tummbondiral ngal ko yaakitoraaɗo on ardiigu Iburaahiima Kalil Konde wonndude e yaakitoraaɗo sonnaaɓe e ɓeynguure e huuuwondiral Sonna Patiriisi Adelin Lamaa.

Sonna Faatumata Binta Jallo heyɗintinii faandaare ardiiɗo yaakitoraaɓe ɓen ñinnugol maakuuji Ardiiɗo hawtaandi ndin ɗun non ko yeɗugol kala boyraaɗo nokkuure ka o wona ko adii lebbii jeetati bii kaawee on waɗi.

Kankan ñannde 1 setto 2026 – Ardiiɗo yaakitoraaɓe ɓen wonndude e yaakitoraaɗo on e banŋe cellal, ardike hurmbitugol golleeji hewtitannde waksino ente ɗen innaango e faransiire Grand Rattrapage Vaccinal (Big Catch-Up).

Fii ɗun nden hewtitannde waksino ente ko laawol kenndewol fii ɗuytugol ɓurdinndine e banŋe cellal tuppude e ɗun laamungun no etaade fii no huuɓinira golle ɗen.

E nder ɗun, Ardiiɗo yaakitoraaɓe ɓen anndintinii wonndema ngal kuugal ɗoo ko fii hewtitagol waksino ente ɗe gila lewru 0 haa e lebbi 59 ɗe tawata waksinanooka maa ɓe timminanooka waksin sabu arde Covid-19 on. Ɗun non ko e nder leyɗe jeyaaɗe e OMS ɗen fow.

Sonna Kayte Sall yaakitoraaɗo e banŋe cellal ngal ɓanngini ka nder yewtere makko wanndema ɗun ɗoo ko heytitannde hinaa ko duumotoo. Ko beydital e golle woowuɗe ɗen wonannde waksinayɓe ɓen. Hara fii ɗun himo torii ñawndooɓe ɓen yo ɓe ɓado jamaa on sau himo hoolori angisannde jamaa on.

O ɓeyditi wonndema fii kala laamu ngun no wakkilii fii yo fow waksine e nder dee eɓɓoore yaajunde waksino himo ŋalɗi ko tawata haa ka fewndii ɗoo no woodi fayɓe waksinaaka hay e nde wootere no jeyaa e ɗun salaare jom fayɓe e satteende hewtugol e koɗooli goo.

« anngal waksinagol ngol sabu ɗee caɗeele dow ɗoo no adda ŋakkereeji heewuɗi e no newina ruttagol ñabbeeli mawɗi goo. » o ɓeyditi. Ko ɗun si yaakitorde makko nden wonndude luujooɓe ɓen fow no etorde no waawiri fii laatinngol kuugal ngal e nder ngenndi ndin fow wonannde ente gila ɗe heɓaali lewru haa ɗe leɓɓi 59. Ente ɗe tawataa hay nde wootere waksinaaka e waksinaaɗe timminaaka e sonnaaɓe sowiiɓe ɓen.

E nder ɗun o ɓanngini o ɓanngini wonndema yeru 950 000 ente no huulanaa, e nder leydi ndin, yeru 400 000 ente no hakkunde lebbi 0 e 23, ko ɗun woni ko woowunoo kon. No ɓeyditii ɗon ente 560 000 maru ɗe yeru lebbi 24 haa e 59.

Konaakiri ñannde 1 setto (awiriilu) 2026 – Ardiiɗo yaakitoraaɓe ɓen tawano ka jonnde fii daginngol Sariya Wintaaje ɗen 2026 ka CNT.

Dagino huuɓungo ngon no ɓanngini huulannɗe laaɓude faggudu leydi ndin tippude ardinngol pehinorɗe pottal, alhaaliiji araniɗin no ɓanngini ɗun. Ƴellital faggudu ndu +27%, e ɓeydital winntaari ndi +18 % e ɓantal huulanaangal telen 9,5 %.

Ɗun ɗoo no ɓanngini faandaare laamu ngun moftugol jawle nder-nderje hakinndina wintaaje fewti ɗe e banŋe farliiɗe ɗen, ɗe nafa mun ɓanngata kisan e rendo ngon e faggudu ndun.

Oo sariya wintaaje daginaama e ndee hitaande aranere timmboode ndee eɓɓoore mawnde Simanndu 2040 tugal mawngal fii waylugol njuɓɓudi ɓantal faggudu men ndun. Ko ɗun mo haani heñaade fii yo wintaaje huuru kuuɗe nafayɗe ɓii-leydi en.

Tippude e ndee wuurtannde wintaari, laamu ngun heyɗintinii angisannde mun nden fii huurugol huulannde ɓantal ngal Ardiiɗo Hawtaandi ndin yelii ngal. Koohoo Maamadii Dummbuyaa no yelii ɓantal duumiingal huumungal jamaa on fow e nder genndi Gine ndin.

Konaakiri ñannde 31 mbooyi 2026 – ardiiɗo yaakitoraaɓe ɓen ardiike tummbondiral Gine-Faransi k yowondiri e Simanndu 2040.

Ko ñinni ngal tummbondiral, ko yaakitorde Gine nden fii huuwondire  e BPI Faransi. Faandaare nden ko tammbitagol faggudu leydi ndin e banŋeeji suluuji, demal e karallaagal.

Jaagoraaɗo Faransi on nder leydi Gine  ɓannginii faandaare mun nden e tammbitagol Gine e banŋe ardinngol jikkuuji moƴƴi ka ardagol, haɓa ngeenaari, ɓeyda faandaareeji ɗin ka eɓɓoore Simanndu 2040.

Yaakitoraaɗo suluujiɗin e ngeengu ngun sonna Faatima Kamaraa ɓannginii wonndema eɓɓooje timmbaaɗe ɗen e nder dummunne fuɗɗii maandinnde seeɗa-seeɗa. O ɓanngini haray  nder ɗun Faransi no mari ndarnde nde ɓe suɓii.

Yaakitoraaɗo on ka eɓɓooje, huuwonndire e ɓantal Moodi Isma’el Naabee anndintinii wonnde Gine no angisii e nder baylanduru luggundu. Wonannde faggudu mun ndun. Baylanduru ndu humondiraa e yeeyugol jawle nder leydi ɗen ko no ɓeyditoral immorde e suluuji e ɓantal ngalu neɗɗanke : « tummbo ndun mbaylanduru, no takkii huulannde : eɓɓoore ɓanntal renndo e faggudu duumiinde Simanndu 2040. »

Ardiiɗo yaakitoraaɓe ɓen, hollii wonnde ngal tummbondiral hewtii fewndo ka ngenndi ndin fokkitani ɓantal duumiingal : « Gine no lolliri jooni wa ngenndi tinniindi e baylanduru, sincoori, ñinnoore kuuɗe humondirɗe e ɓantal. »

Wonannde Aamdu Wuuri Baa, ɓantal wonii duumingal woo, si tawii hingal huɓindii faggudu maggal ndun : ko e ɗun eɓɓoore Simanndu 2040 fawii, eɓɓoore nde tawata hannde ko kuugal ngenndi men ndin. »

Ka joofinngol o torii luujooɓe ɓen tawnorgol Gine ka faandaare maɓɓe fii tammbitagol njuɓɓudiiji ɗin.

Konaakiri ñannde 31 mbooyi 2026 – Ardiiɗo yaakitoraaɓe ɓen ardike ka duɗal Kipe 2 tummbondiral eɓɓooree maandinannde tayre ɗimmere nden e banŋe jawle jannde nden wonndude e hollitannde eɓɓoore jannde ndartaande ka suudu aranuru e ɗimmuru.

Ngal kuugal no yaadi e huurugol eɓɓoore nden ka jannde wi’aande ProDEG 2020-2029, nde tawata ko nde ɗoworde ngenndi ndin fii wallugol njuɓɓudi jannde nden. Tippude e ɓeydugol kelɗere nden, heyɗintina eɓɓooje ɗen, ɓeydana jannooɓe ɓen ganndal.

Jawle kafaaɗe fii jannde  e sincugol ɗe tawata ko luujooɓe ɓen wintiiɗe no wallitoo hawtindirgol golleeji ɗin immorde e faandaaje laamu ngun. Hiɗe tawaa ko battinta e kuuɗe humondirɗe e jannde nden.

Tippude e ɗun ɓuri miliyon gooto defte ente weeɓitaama hara ko wintaari ngenndi ndin e hoore ko ginenaaɓe ñinniɗe wonndude e ballal AFD.

Tippude e ngal heyɗintinal, defte e aalaaji jannde heewuɗi weeɓitaama. Laamu ngun no faandii yeɗugol janngooɓe ɓen Gine jannde laatiinde humondirnde e ɓantal duumiingal.

Konaakiri ñannde 30 mbooyi 2026 -Ardiiɗo yaakitoraaɓe ɓen ardike yewtere ka jonnde yaakitorde aranere fii maandinngol (siiñugol) sar’inorde heyre fii polge e ñinnugol waajotooɓe makko ɓen e nder mojobe. Nden ñinnitannde no holli ɓantal e alhaali no golleɗen woni e yaarude non fii ardiigu laatiingu dañinayngu polgal.

Ngol laawol no jeyaa e faandaaje ardiinaaɗe ɗen e nder ngenndi ndin wano Simandu 2040 lanndiiɗe daginaneede noone gollirɗe fii njuɓɓudi laatiindi hakkunde gollooɓe ɓen. Ɗun hino lanndii huuwondiral ɓaarorngal njuɓɓudihoy sertukoy fii no golle ɗen sennditorora.

E nder yewtere makko Ardiiɗo yaakitoraaɓe ɓen, dolnorno yaccinagol e kala kuugal golle fewnditiingal. O wattiɗon nafoore ko woni e nder yuɓɓindirgol gollida. O anndintini rewrere golle yaadataa e bajju-bajju tentinii e oo saa’i fewndiiɗo. O toriiɓe yo ɓe huuwondir, ɓe gollida tippude e faandaaje nannduɗe.

« hay e gooto huɓindaaki fow fii yo o waawu tinude ko woni woo, ko ɗun sino haanaa gollideede ».

Sar’inorde nden no lanndii alhaali etirɗo golle hakkunde njuɓɓodihoy koy, tippude e sartiiji laaɓuɗi tintinii ka noone taskagol, ka hunnugol aadi, e ka miijooji kenndeeji

Hino lanndii e nder pellital ruttugol ko gollaa hara ko ko huutortoo kisan, immorde e ardiigu fewjayngu ngun.

«Sar’inorde nden no waɗi on lannditorteeɓe ko golluɗon kon, mojoboy koy hinaa ka tummbondiron yewton fii ko feƴƴi ko ka gollon, eton ko wonaa e waɗeede kon», o ɓeyditi.

Ardiiɗo yaakitoraaɓe ɓen, tentinaniiɓe hoolaare nde laamu ngun fawi e njuɓɓudihoy koy tentinii tippude e golle maɓɓe. o lanndiiɓe nunɗal e yaccinaare e anngisannde e hunnugol aadi.

Ngal kuugal no ɓanngini faale laamu ngun ɓeydugol yaltudi ngenndi ndin e kadi si huura no haaniri yaccinay golleeji laamu ngun tippude e ɗoworɗe e banŋe giiyaa, laaɓal e yulirɗe

« si en woopii haray ko leydi ndin fow woopi, en jaɓataa ɗun, leyɗe yaaruɗe ɗen yeeso, taski lannditii lannde kenndeeje wonndude e aalaaji ».