DIPLOMATIE : LES ADIEUX DE L’AMBASSADEUR DES ÉTATS-UNIS AU PREMIER MINISTRE

Conakry, jeudi 8 mai 2025 – En fin de mission diplomatique en Guinée, Son Excellence Monsieur Troy FITRELL, Ambassadeur des États-Unis, a été reçu en audience au Palais de la Colombe par le Premier ministre, Chef du Gouvernement, Monsieur Amadou Oury BAH.

Cette visite d’adieu marque la fin de trois années au service du renforcement des liens d’amitié et de coopération entre la République de Guinée et les États-Unis d’Amérique.

« Je suis venu dire au revoir au Premier ministre, Chef du Gouvernement. Après trois ans passés en Guinée, j’ai une grande confiance en l’avenir du pays et en son peuple », a déclaré le diplomate américain à l’issu de l’entretien.

Au cours de la rencontre, les échanges ont porté sur les enjeux sociaux, économiques et politiques du pays, ainsi que les perspectives de coopération bilatérale.

« La coopération entre nos deux pays, est riche et multiforme, qu’il s’agisse des zones rurales ou de la capitale Conakry. Elle touche à des domaines essentiels tels que l’éducation, la formation, les investissements sociaux et commerciaux. À mon arrivée, six entreprises américaines étaient implantées en Guinée ; aujourd’hui, elles sont plus de trente. Cela témoigne de la solidité croissante des relations entre nos deux nations, et j’en suis particulièrement fier », a ajouté l’Ambassadeur.

MISE EN ŒUVRE DES RECOMMANDATIONS DES ASSISES NATIONALES : LE COMITÉ DE PILOTAGE NOTE DES AVANCÉES SIGNIFICATIVES ET TRACE LES PERSPECTIVES

Conakry, 7 mai 2025 – Le Premier ministre, Chef du Gouvernement, Amadou Oury BAH, en sa qualité de président du Comité de pilotage de suivi et de mise en œuvre des recommandations des Assises nationales, a présidé une réunion stratégique au palais de la Colombe.
Cette rencontre avait pour objectif principal de dresser un état des lieux de la mise en œuvre des recommandations issues des Assises nationales et d’envisager les prochaines étapes dans une démarche inclusive et structurée.
Au cours des travaux, le comité technique a présenté :
•le rapport d’évaluation de la mise en œuvre des recommandations ;
•le plan d’action opérationnel budgétisé découlant de la stratégie adoptée ;
•ainsi que l’avant-projet de loi portant création de la Commission Vérité et Réconciliation.
« Nous avons reçu les membres du comité pour passer en revue l’état d’avancement de la mise en œuvre des recommandations issues des Assises nationales », a déclaré M. Mohamed Lamine Savané, Ministre Directeur de Cabinet de la Primature et président du comité technique.
Parmi les avancées notables, il a été cité :
•l’organisation du procès des événements du 28 septembre 2009 ;
•la mise en place, sur instruction du Chef de l’État, d’un mécanisme de compensation en faveur des déguerpis de Kaporo Rail, Kipé 2 et Dimess ;
•la mise en œuvre d’un dispositif d’indemnisation des victimes du 28 septembre 2009 ;
•et la prise en charge médicale des victimes de violences politiques nécessitant des soins urgents.
Le Premier ministre a réaffirmé, à cette occasion, son engagement à veiller à l’application effective de l’ensemble des recommandations, conformément aux directives du Chef de l’État, le Général Mamadi Doumbouya.
À noter que le Comité de pilotage est présidé par le Premier ministre, Chef du Gouvernement, et comprend entre autres :
•un représentant du Conseil national de la Transition, organe législatif ;
•le ministre de l’Administration du Territoire et de la Décentralisation ;
•le ministre des Affaires étrangères ;
•le ministre de l’Information et de la Communication ;
•le ministre de la Justice ;
•le ministre de la Promotion féminine, de l’Enfance et des Personnes vulnérables ;
•ainsi que le Grand Imam de la mosquée Fayçal et l’Archevêque de Conakry.
Ce comité est appuyé par une commission technique, chargée de la mise en œuvre des directives édictées.

SÉCURITÉ SOCIALE : LE PREMIER MINISTRE OUVRE LE SÉMINAIRE DE L’AISS À CONAKRY

Conakry, 6 mai 2025 – Le Premier ministre, chef du Gouvernement, a présidé la cérémonie d’ouverture du séminaire technique de l’Association internationale de la sécurité sociale (AISS), qui se tient à Conakry du 6 au 7 mai 2025.

Organisé autour du thème « Le travail actuariel pour la bonne gouvernance et la résilience financière de la sécurité sociale en Afrique de l’Ouest », cet événement rassemble des délégations issues de plus de 18 pays africains. L’objectif est de promouvoir une gouvernance efficace et de bâtir des systèmes de sécurité sociale solides et durables.

La Directrice Générale de la Caisse Nationale de la Prévoyance Sociale, Générale Aminata Diallo, dans son discours de bienvenu a souligné que dans un contexte mondial marqué par de profondes mutations démographiques, économiques, sociales et climatiques, les institutions de sécurité sociale sont appelées à jouer un rôle encore plus décisif dans la lutte contre la pauvreté, la précarité et l’exclusion. Pour qu’elles puissent remplir cette mission de manière pérenne, il est impératif de renforcer leur pilotage technique et financier.

Selon M. Marcelo Abi-Rami, Secrétaire général de l’AISS, ce séminaire représente une opportunité unique de capitaliser sur les expériences nationales de la Guinée, du Niger et du Sénégal, en vue de renforcer les capacités collectives.

Pour sa part, le ministre du Travail et de la Fonction publique, M. Faya François Bourouno, a souligné que l’intégration et la consolidation du programme de protection sociale dans un pays produisent d’importants bénéfices. Il a rappelé le rôle central des États dans le développement des institutions de protection sociale : « Cela permet d’assurer la responsabilisation s’agissant des droits des populations protégées, et de veiller à ce que les programmes et mesures de protection sociale soient alignés sur les objectifs de développement. »

Le Premier ministre a, quant à lui, rappelé que les questions sociales ont longtemps été reléguées au second plan, au profit de priorités dites politiques : « Or, faire du social, c’est d’abord s’occuper de l’humain dans sa globalité… Ce manque de considération nous a profondément affectés pendant très longtemps », dit-il.

Il a également souligné que la Guinée est aujourd’hui en train de rattraper ce retard à travers la mise en œuvre de programmes structurants, tels que l’assurance maladie pour les fonctionnaires et les retraités de l’État, ainsi que des dispositifs de couverture pour les artistes et d’autres catégories socio-professionnelles.

Le Chef du Gouvernement a poursuivi en évoquant la campagne nationale de recensement et d’enrôlement en cours, destinée à établir un fichier d’état civil fiable, qui servira de base au fichier électoral : « Ce travail n’est pas simplement politique : il permettra à chaque citoyen de disposer d’un numéro d’identification personnel. C’est une condition essentielle à la mise en place d’un véritable système de sécurité sociale. »

À travers cette approche actuarielle rigoureuse, les acteurs régionaux entendent, au terme de ce séminaire, renforcer durablement les mécanismes de protection sociale sur le continent.

MIGRATION : LE GOUVERNEMENT MISE SUR L’AGRICULTURE POUR LA RÉINSERTION DES COMPATRIOTES BLOQUÉS AU NIGER

Conakry, 5 mai 2025 – Le Premier ministre, Chef du Gouvernement, en présence des membres de son cabinet, a reçu en audience une délégation de la Chambre Nationale d’Agriculture, conduite par son Président Souleymane BERETE.

Cette rencontre s’inscrit dans le cadre d’une réflexion conjointe visant à identifier des solutions durables pour faciliter le retour rapide des compatriotes migrants actuellement bloqués au Niger, et surtout favoriser leur réinsertion socioprofessionnelle à travers le secteur agricole.

Selon le Premier ministre, l’objectif est clair : « sortir ces jeunes de la précarité en les orientant vers une activité génératrice de revenus et porteuse d’avenir ». Il a également souligné que la problématique migratoire ne saurait être dissociée de celle de la formation et du développement du capital humain, ajoutant que le retour de nos compatriotes au pays représente une véritable opportunité pour renforcer la main d’œuvre locale.

Le Chef du Gouvernement estime par ailleurs que cette démarche pourrait inciter davantage de partenaires internationaux, réticents à accueillir de nouveaux migrants, à soutenir un programme structuré de réinsertion fondé sur l’agriculture.

YEWTERE ARDIIƊO YAAKITORAAƁE ƁEN FARAANA FII HURBITUGOL ƊUƊAL ÑEEÑAL KA WERDE NIJER

Faraana ñannde 13 Feeburiyee 2025.

En heyɗintiniri ndimu men ngun wurnitugol werde nden Nijer. Mi aruno, mi ƴewtii ndee werde e hitaande 1989 nden ñannde mi yoomuno. Tentinii nde tawunoo werde wa ndee, jeyaande e maandeeji ndimu men ngun, labiraande nii, yo tawu hara no weddoraa nii. Kooko nde weddaa fow, hinde weddodaa e taariika men e pinal men e finaa-tawaaji men ɓannginɗi noone no darnirten kuɓeeje men. Ñeeñuɓe timmbunooɓe ɗun ɓen haanaano yi’ude ɗun no yanira nii.

Tippude e ɗun ko e nder welo-welo mi yi’itir ndee werde no immitii. Miɗo jarna ɓee wakkiliiɓe fow fii no ɗun ɗoo laatora. Ɗee golle ko ɓanngini aniiyeeji moƴƴi ɗi ardiigu ngun ardini fii ɓantugol hawtaandi ndin.

Heyɗintinal ngal hinaa e konngol haaɗi. Ko giiɗe goo e laamorɗe goo, ko faale weldintinngol en e taarika men on e fewndaare fii ñinnugol aroore men nden. No e nder heyɗintingol ndee weede Nijer ewol fii ndiyan, fii canɗi men ɗin fii no wuuruɓe e binndi ɗii canɗi no wonira e hunndaari hiwaandi; sabu ngurndan alaa ka ndiyan alaa.

Ko ɗun si ɗii cuuɗi jeenay ka werde ɗoo, no ɓanngini miijo sincunooɓe huuwondiral Afirikinaaɓe. Ngon miijo no haanaa wurniteede wonndude e faandaaje kese, faandaaje kenndeeje. Ko fii ɗun si Seneral Maamadii Dummbuyaa no jammaa ŋanaajo Pelle Fuuta Jaloo,  sabu ka ɓaawo canɗi, ko ɓaawo pelle himo faandii wurnitugol ngenndi ndin gay sikke e gay kullol. Himo miijii timmbugol Gine ɓantorayɗo hoolaare mo konngol jaɓaa e nder Afiriki. Gine mo konngol mun ƴettetee e Manoriver Union, l’OMVG, l’OMVS, ABN yeru leyɗe 15 e nder Afriki.

Wonndude e wurnitugol ndee werde faandaare nden no yawti ko CEDEAO on woni kon hannde. Sabu wuuruɓe ɓen e fee ngol caangol no yawti keeri hernaange Afiriki ɗin. Ɗun ko wano Kamerun, wano Caad. Ko ɗun si jamaa Faraana on maa yimɓe laral ngal no haani tutugol leɗɗe sabu yooru ngun no ɓadaade. Ko mi hewti ɗoo hecci-hanki, mawɓe ɓen innanno wonnde Faraana no e nder niwre. Kono Farana no immitaade. Kono immitannde mawnde nden ko tawde Faraana no hurmbitude ndee werde Nijer. Ndee ko maande mawnde, hiweende, huutoree nde fewten ko arata.

Ko sifa nii tun waawirten accande jeere men nden e fayɓe men ɓen ndonndi mawndi, e nder timmbugol ngenndi mawndi wano adiinooɓe timmbirnoo dawlaaji gila duuɓi teemeɗɗe teemeɗɗe e nder hirnaange afiriki.  Hita en yeggituɗun.

Si en yeggitii tawal men ngal en wonay majjuɓe, si en wurnitii tawal men ngal en wattii ɗon fewndaare winndere nden en foolay ardoɗen.

Miɗo jarna on sanne.

YEWTERE ARDIIƊO YAAKITORAAƁE ƁEN SEREKORE

Serekore ñannde 4 feeburiyee 2025

Golleeji ɗin fow no haani yuɓɓondirde no haaniri ɓantal ca’e ɗen, demal ngal, suluuji ɗin e maanaa etoo miijitoo no Gine wa’irta non e nder duuɓi 40. Fii yo ɗun laato, e fii no liggeeji ɗin fow yuɓɓondirira, ko aldaa e ballondiral hinaa huunde welunde fii. Ko ɗun si tawi ko bee noddita ƴellitiiɓe aƴƴanɓe wano mon ko wallitoo ñiɓugol aroore Gine nden.

Hinaa non fii si tawii hino weli fii, sabu hiɗon anndi ɓantal no arda e tallallakeeji goo si en etindiriiɗi nde wonnde hiɗen hawra e caɗeele walla e ɓure. Simandu ko eɓɓoore mawnde waylaynde liggeeji humondirɗi e faggudu Leydi ndin

Ɗatal laana kinngal ngal, timmbuno ca’e buy, ko ngal muli kon mulinorii ɗen ca’e maa wattiiɗe koɗoloy tosokoy. Awa Taransi-ginewal ngal timmbay kañun kadi ca’e kese ila ka ngal fuɗɗii haa ka ngal hatti.

Fii hita ngal wonu sommbo hare e yeddondire fii ko humondiri e leyɗe, ko bee men adintina. Men lanndoo wallitagol e banŋe wiɗagol taskoo no warretee. Woodoyay ca’e, woodoyay hawrehou  fii leyɗe, ko honno ɗun sakkortee? Miijitee no ɗun ƴettitirtee e nder ɗii duuɓi 2, 3, maa 4 arooji sabu Simandu kan hewtii ɗoo.

Simandu hewtii ɗoo wonannde on ka ñam-naange. Kono ko honno deeƴere nden hiwirtee . si tawii golleeji ɗin fow ko e ngal takkiingal (koridor) ɗun addoyay caɗeele. Haray bee ɗen ca’e arooje hebulanee wonnde e hawtindirgol ɓantal ñam-naage e nan-naange.

Haray hino haani ka suluuji njanɗe sincee ñam-naange e takkiingal nan-naange wonndude e suluuji baafata  fii ɓantal cenɗe ɗen fow. Ko ɗun ɗon ɓuttinta Gine. Hara kadi en yeggitaali wonnde ko ɓuri hittude e men goo ko demal ngal.

Miɗo wakkilina on, anndintina on wonndema kawtaɓe men gaccii sabu leydi, ɗun ko Koddiwaar. Fiinoɗen e maɓɓe annditen ko feƴƴi kon ka kawte. Nanngen kisan golle haanuɗe miijitaneeɗe. Fahin miɗo wakkilina on.

On jaaraama sanne.

YEWTERE ARDIIƊO YAAKITORAAƁE ƁEN SEREKORE KA DAAKA

Serekore ñannde 6 feeburiyee 2025

Nanondiral e naɓidal. Aranun ɗun mi wi’a ɗun deeƴere ko onon heeranii ɓuttu ngun e kiwal hawtaandi ndin ko onon heeranii. Hay si tawii non no ƴiwni e kawte ɗen fow.

Hiɗon anndi non ngal laral duuɓi noogay e ko ɓuri no feƴƴi ngal cukkano cenɗe fow hareeji.Faandaare nguu laamu ƴanɗehu, ko anitugol ndarta ko feƴƴi kon fii hita wattu. Ko fii ɗun si tawi onon jon joge en hiɗon haani hertorde kisal ngenndi ndin.

Kisal ngal pellet ko onon heeranii. Ardiiiɗo Hawtaandi ndin Seneral Maamadii dummbuyaa no hoolori on e ɗen banŋe.

Ɗimmun ɗun ko humondiri e kiwal ngal ko bee men haalana on ko on ɓii-leydi ɓornaaɓe kono ko o on ɓii-leydi Hawtaandi Gine.

Kala ka wonuɗen woni ko on ɓorniiɓe walla hinaa hiɗen kafi hiwugol Hawtaandi ndin, jongindira koɗooli ɗin hiwa, wallitoo fii ɓantal. Golleeji waɗaaɗi gila ñannde 5 settambur 2021 hiɗon anndi ɗi.

Ko o golli kon no hitti . si en wowlii fii Simandu buy e men ko wonunoo paykoy nanii no  innee si  ngal ɗatal laana wallinaama haray Gine hewtii nokkugoo wonnannde ɓannta. Ko e ngal laral wonuɗon hiɗon jinndude e hiɗon sutii wonnde e ngal wallineede.

E dow ballal Alla ɗoo e lannoode hitaande 2025 laana arana kan dogay, ɗun ɓannginay wonnde Gine hewtii e teere heyre. Hiɗen haani hiwude on tama’u etoɗen fii leydi ndin fow yo hewtu e ko ginenaaɓe faandinoo kon e kitaale 50 yo laato e 2025 haa yeeso ton. E nder ɗun ko bee tabintinon ɓuttu ngun e nder leydi ndin.

Wano ardiiɗo on holliliri non, hitaande 2025 ko hitaande suɓo-suɓo, referandom sariya mawɗo, soɓo ardiiɗo Hawtaandi ndin, suɓo fii ka Mbatu Mawngu e suɓo fii ka ca’e e koɗooli fii ruttugol Sariya ngenndi ndin. Ɗun non ko kafu ginenaaɓe fow.

Hinaa ballondiral hakkunde lare Gine ɗen, hinaa jattugol konu ngun hanndoyeeji maggu ko ngu newinanaa e nder laamu ƴanngal ngal. Ko jonnitugol hawtaandi sar’inoraandi. Ka ɓii-leydi e konunke e yiɓɓe Gine ɓe wonaa ginenaaɓe heɓu deeƴere e nder keydi nanonirndi wonndude e pide laamu kenndeeje. Sabu ko tippude e ɗun ñinnirten ɓantal haɓen tammpere. Annditee weelaaɗo alaa noppi ko si yimɓe ɓen no haari, fayɓe maɓɓe ben no gollude, hiɓe waawi ñawndaade, dillude no newori, jawle maɓɓe kadi  no waawi dillude e nder leydi ndin fow, ɗon haray kala no waawi e nder ɓuttu ɓernde hiwude Hawtaandi ndin liggoo fii ɓantal.

Ɗun no waawi laataade, wurin ko sabu ɗun men arirani yewtidugol e mon ko hitti e men. Anndina on larun leydi ndin no foti fotude hay e nokku men yeggitaa. Ɗun no yaadi e faandaare Ardiiɗo on. Woni ko mo Yukunkun, maa mo Yoomu. Woni ko mo Joo, maa mo ka daande Atilantik senngo Bofa maa ka suriije ko bee o annda ko miijo wooto jogiɗen, faandaare wootere. Ko etagol haa ginenaajo kala annda no heeranii mo wuurugol e nder genndi deeƴundi. E dow bawgal Alla laatoto, e meɗen hoolori on. No wonani lan weltaare hannde daragol yeeso mon yewta.

On jaaraama sanne.

YEWTERE ARDIIƊO YAAKITORAAƁE ƁEN SEREKORE KA DUƊAL MAWNGAL

Serekore ñannde 7 feeburiyee 2025

Newnanee lan mi anndintina mi hollita baɗe kenndeeje ñinnaaɗe gila ñannde 5 settambur 2021. Woɓɓe wi’uno ko laamu ƴanngal. Laamu ƴanngal no wa’i waa jaaɓotiral lekkun.

Si foolotiro dogudu no waɗeede, luujo on jaaɓotirte lekkun si o wattoo e maggal. En waɗii no ɗun ɓurii duuɓi sappo, kono luujondiral ngal wa’aano no miijorɗen non. A wi’ay tun loojo on ko ɓawre-ɓawre yaari.

Awa nguu laawu ƴanngalhu ɗoo, ko faale wurtugol palje kiɗɗe ɗen, fiinoo e majje wurta no haaniri, dolnora alhaali neɗɗanke on. Wattora ɓural neɗɗanke e nder miijo ngon, sabu ko o ngalu. E ko ngun ngalu koomorten ardinen. Ko ɗun si meɗen angisii fii banntal nguu ngalu ngu wi’uɗen neɗɗanke.

Wurin fii eɓɓoore Simandu nden, haldaama wonndema 20% ko fanɗiwoo, mi inni ko fanɗi woo e nder ngalu heɓotoo ngu ngun ko e fii ɓantal neɗɗanke waɗetee. Ko wonni ɓantal neɗɗanke? Ko etagol no neɗɗanke on wuurira no newori. Woni ko banŋe cellal, wununnde, jannde ekn… sabu ko kanko woni ngalu aranu ngun.

No woodi leyɗe ɗe alaa oogirɗe jawle nder leydi. Kono hiɓe mari jom gannde wonuɓe sommbo yo leydi ndi ƴellito. Gine wonataa leydi ndi tawataa ko oogugol tun jawle leydi ndin naɓa e nder laana. Si duuɓi cappanɗe feƴƴii ɗoo ko ninse wonanta en. En wonay hara en alaa wonndiije, ninse menɗen mawnay. Ko bee ruttoɗen e ngol laawol ɗon.

Ko no mi wi’irta non, jonniten Seesaar ko o jeyi kon. Ardiiɗo men on Seneral Maamadii Dummbuyaa faandaaki si naa yo tawu janngo-janngo yo ɓiɓɓe Gine wuuru e nder leyɗi ka gooto kala hettata ndimu e hakkee mun ɗun-le gasiiwoo si tawii en dollonorii jannde nden. Mi jonna misal hannde hiɗen jogodii caɗeele e GAC. No innaa wonndema GAC no haani huutorde luttan CBG ngal fii suuluuru mun baafata ndun. Ardiinooɓe ontuma ɓen inni jonnee men mbuuɗi men yeeya on leyɗi baafata goo. E jooni non ko honno suluuru baafata heɓorta. E pellet hiɗen felliti si en luttii e yeeyugol leydi ndin en ɓeyditoraali alhaaliiji goo. Ko hay liggotooɓe ɓen si innaama oogirɗe ɗen ƴaarii. Haray ɓe ŋakkiraama golle. Kono si en waɗuno suluuji harayno no yahaade.

Si tawii koo ko etiɗen fow, ko fii yo koo ko lintuɗen ɗoo jaalo haray nafaali ko ɗun si ɗen haani heɓude ganndiɗuɓe, ñawndooɓe, karalɓe, wiɗotooɓe e dame ɗen fow. Si ɗun waɗii en hewtitoto leetannde men nden.

Ko fewndo ka enen yi’eten ɗoo internet, woɓɓe no e duule goo. Hakkille tafaaɗe lanniino jaalaade ka portooɓe ɓen, Siin kan haala ka. Ko bee janngen. Awa jawle wowlaaɗe ɗen fii mun ɗoo, ko fii no hebuliroɗon fii janngo. Ɗun non gasiiwoo si on janngii.

Ko bee dolnoro wiɗagol gol, jannde nden e wakkilaare nden. Musidal ngal wakkilaaki ngal yaarataa yeeso. Hiɗen haani immaade daroo daditoo.

Mi nanii kelle mon ɗen yaakitoraaɓe etiiɓe ɓen fii yo ndee huɓeere laato nanii. Kono ko huunde jogondirnde. Si wintaari ndin dankaaka, si yoɓooɓe duuti men yoɓaali hiɗon sikka ɗun laatoto. E hiɗon sikka en heɓay ɗate, duɗe maa en toppitoto labutaaniiji ɗin, maa yoɓen njoddiiji? En waawoytaa.

Ko ɗun firi wonndema waylo fendiingo ngon ko waylo huuɓungo haanungo fii yo on waawu wa’ude wa ɓeya jannjo-janngo. E nder ko jaraa duuɓi cappanɗe tati Siin jeyaama e ɓuruɓe alɗuɓe e nder winndere nden. Ko Gine wonoyta kon no e sooke mon.

Awa ronditee ɓure hawtaandi ndin, ko on sukaaɓe, ko goonga, kono faamu habbaaki duuɓi. Hiɗon waawi wonude sukaaɓe kono heɓana hakkil fii ɓantugol Gine e nder kisal, e nder keɓal e nder huuwondiral e naɓidal finaa-tawaaji ɗin fow. Ko ka nder duɗal mawngal aroore leydi sincete.

Wonanee misal ɓii-leydi en fow ɓe heɓaali feere hewtugol ka fewndiɗon ɗoo ka duɗal mawngal. No woodi piiji buy hittuɗi ɗi gaseten haalude senndoden, kono hiɗon haani maanditaade ko wonaa e waɗeede kon fow ko fii no janngo mon laatora fii yo on innoy ɓe alaa ɗoo ɓen wonndema ɓaawo ɓaawoo ɓen golluno fota fii yo en hewtu ka wonuɗen ɗoo. Awa wakkilee janngon fii yo on nafu hoore mon, nafon Gine nafo Afiriki nafon winndere nden.

Ko faale amen on non, ko angisannde amen nden non, ko yewtere amen nden nii yewtere yawtude ɓure amen ɗen moftunde ɓure ɗen jowi ka CNRD fii yo Gine jeye e ngendiiji ɓuruɗi hittude e nder winndere nden.

Alla no okkori en kala ko hattonjinɗen fii yo ɗun laato. Awa hooloɗen gollen.

Miɗo jarna on sanne.

YEWTERE ARDIIƊO YAAKITORAAƁE ƁEN MANJAANA

Manjaana ñannde 18 feeburiyee 2025

Jamaa Manjaana “Al nikee”. Men jentike on, men yi’ii ko woni kon Manjaana.

Mi anndii hiɗon hatonjini e ndiyan. Hinaa non woniri Yaakitoraaɗo ? Miɗo anndi kadi hiɗonhatonjini e illan yiite. Ko mi waawi wi’ude ko woni e nder eɓɓoore laamu ngun ko mi anndaa ko honnde kono on heɓay e kadi ka woɗɗaa. Manjaana heɓay ilan yiite.

Hiɗon faalaa kadi ɗate. Mi haccike alluuje Manjaaa-Sabati ka ɓannginɗon faale ɗate waɗaaɗe ndole. Waawaa wonude yo ca’e goo heɓu ɗate ɗe ndole hara Manjaana alaa. On heɓay.

E noone goo si laamu ngun waɗii ɗun, haray ko ko haani, sabu Manjaana no mari leyɗe alɗirɗe demal kono si remaaka nafataa.

Si ɗate alaa, si ɗate hakkunde koɗooli alaa, si illan yiite alaa, si ndiyan alaa, pellet golle welataa fii eno ninsintina gollooɓe ɓen. Ko fii ɗun si laamu ngun no hattonjini yo  Manjaana ɓanto, yo manjaana heɓu ɗate fii no jamaa Manjaana on wuurira e nder ɓuttu e kisal e no anndirɗon non kisal ko neema mawɗo.

Ko ɗun si tawii e nder dumunne daɓɓo piiji buy wooday ko waɗi e aalaaji ɗi jamaa on gasata huutoreede.

Kiwal Gine ngal ko e nder kiwal Manjaana ngal jeyaa. E noone no hiwirten non Manjaana no fuɗɗori waɗugol faaleeji maɓɓe ɗin sabu no wa’i wa no innirten non sitta hiwugol idii ñawndugol.

Ɗoo ko bee men adintina, men adintina fii hita baasal ngal jaalo jaaƴo e nder laral ngal haa ngal wona sommbo jiiɓugol ɓuttu leydi ndin. Men etoto fii no faandaareeji mon ɗin yo jeye e faandaareeji ardiigu ngun ka aranun e ka ɗimmun kiwal laral ngal.

Miɗo anndi kadi hiɗon hatonjini e Baaki ko lummbiron hankkunde ɗoo e Sigiri. E wurin men liggoto fii ta haaju gooto yanu e Baaki e nder Gine fow. Ka fellintingol men yahay jooni Sigiri welayno men yo men rewu ɗoo hara hinaa yahugol haa Kankan si men yiltoo Sigiri.

Ko anndingol on wonndema ndee yaltannde amen ko fii humpitagol caɗeele ɗe wonnduɗon e nder deeƴere. Mo araali anndataa ɗe, ko bee men ara men seeditora gite amen ɗen. Annda ko haanaa waɗeede kisan hara ko ko jamaa on huutorta. Miɗo felliti ƴanngal hakkunde Manjaana e Sigiri ka hoore caangol sankarani, si waɗaama wonay huunde nafaynde fii ɓantal koɗooli ɗin e wallitoto fii kiwal ngal.

Men yottinay e Seneral Konun ngun Maamadii Dummbuyaa ko men tini kon fow, ko yewtuɗon men kon fow e men maandinay men huutora. E kadi wallitoto Ardiiɗo on fii yo o falto faandaaje arane ɗen fii ɓantal nokkuure nden ka aranun e ka ɗimmun fii kiwal hawtaandi ndin e ka tammun mi anndintinay ɗii ɗoo gasiiwoo si tawii ɓuttu no woodaa. Mi suuɗataa on, nde wonnde ko hare hoy koy alanaa-wonanaa yanata taho hakkunde jamaa on. Ka tawata kaari no monanii kaari. Hoɗo kaariwo no monanii hoɗo kaari woo e nder laral gootal ngal.

Ko faandaare amen yo men lanndito ardiiɓe on ɓen e koohooɓe saare nden yo ɓe eto fii no ñiiɓira huuwondiral e deeƴere e ɓuttu hakkunde jamaa on. Si ɗun waɗii, ko lutti kon aray jooni. Awa ko wattangol yiila nde wonnde aray ka ɗaɓɓitaɗon.

Ɗaɓɓite goo ko fii yanñugol kaawol ngol hakkunde haɓu ɓen. Si fow jonnindirii juuɗe gooto waawantaa hay gooto goɗun waawantaa jamaa on. Kono si hareeji no e nder Hawtaandi ndin, ko ɗun woni haray en nanondiraa. Si ɗun waɗu haray en newinanii ayɓe men ɓen no bonnira ka me’en. Ɗun ko yo en salo. Ko ɗun si hiɗen haani duumaade e waajagol, fii kiwal men ngal humpitaɓe ko fewndii fii nafa leydi men ndin.

E senngo ngoo, fii jaabawol annde nde ɓanngin ɗon ngoo. Miɗo jiñina on fii jiñinngol fii demal ngal sabu ko bee wuuren, wuuriren lakkere mennden. Neeminoren ko so’uɗen kon. Si mi wowlii ɗun on innay lan ko honno ɗun gassirta. Men wattay e sooke mon, tentinii sukaaɓe ɓen e sonnaaɓe ɓen fii yo en waawu remude ko yonata toore nden kadi mawna yona molon. Ko non woniri kaa Añeesi Sabo? No woodi noone no demal ɓantiree.

Sukaaɓe waɗee geseele bantara. Bantara no alɗina, hanki hari miɗo weltori anndugol mojobere sonnaaɓe Kankan no liggaade fii wattugol bantaaraajeɗen conndi ndi ɓe gasata yeeyude hay ka jananiri. Fii yo ɗun duumo ko bee bantara tutee.

Hiɗen e laawol wurnitugol iisine dimɗe ɗen Kankan, kono ko honno ɗun gasirta si tawii wallitotooɓe ɓen fellitaali wonnde no woodi angissɓe demal e banŋe dimɗe. Ko bee tuten leɗɗe ko hoolineren ɓe. Wonnde si iisine on heyɗintinaama haray dimɗe no woodi.

Fii eɓɓoore buna nden, ko goonga hari e saa’i buna jaalike e laral ngal fow hari jamaa on cukkike e demal buna ngal. Alɗinno e saa’i jamaa on, kono ɗun waylii honno Yaakitoraa fiii demal?

Fii iisin buna on men toppitoto e ndee. Sinaa fii non ko golle mon ɗen wurnata iisin on. Remoowo hinaa habbotooɗo haa ndiyan sinta si inna yo immano demal  tentinii wonannde buna.

Ko fewndo ɗoo haanuɗon immaade hebulinon ndelo ngon. Si on fuɗɗaaki law on leetay. Innoyon “aa taw si miɗo anndunoo”. Hoolee, men etoray eteteeɗe ɗen fow e dow ballal Alla no muraaɗi ɗin ñiiɓira.

Ko goonga woodii ko waɗi kono yonataa, men ndaaray no muraaɗi ɗin yaccinoree e nder ɗii lebbi arooji ɗoo. Men etoto kadi no eɓɓooje ɗen yuɓɓondirara e laral ngal hara ko waɗata kon Kankan e Sigiri no nanondiri e ko waɗata kon Keruwaane e Manjaana.

Keruwaane, Simandu. Perfektir Keruwaane nden seeditoto baɗe eɓɓooje Simandu ɗen. Ɗun e ɗun mun faandaaje mon ɗen no jari, hiɗon foddi e Duɗal eltirgal sukaaɓe e mecce. Heɓɓon ɗate fii no onon e jawle mon waawiron dillude no haaniri. Ko lanndi ɗon kon no jari e hino jeyaa e pide ɓantal ngal.

Jamaa Manjaana hiɗon anndi ko mi jeƴaaɗo koohinaaɗo Manjaana, foolifenji ɗi sonnaaɓe ɓen lanndii ɗin on wallayɓe dankitaade en yewtidanoyay fii mun.

Sukaaɓe dollorɓe humpitugol, honto finaa-tawaaji men ɗen. En wallindiray fii yo on heɓu foolifen “Al nikee” miɗo yottina e mon hiwrannde Seneral Maamadii Dummbuyaa. Anndee ɓuttu ngun Manjaana ko huunde hittunde e amen.

Golle fii no ɗun ɗon tabitira, hita nduggu kanŋe wonu sommbo yo ɓeynguureeji warindir, wattanee yiila. Sabu ko onon hiwata leydi ndin. Hiwee laral ngal. Gollidee waajoɗon, adintinon, haɗon fii no ɓuttu ñiiɓira.

On jaaraama sanne.

YEWTERE ARDIIƊO YAAKITORAAƁE ƁEN MASANTA

Masanta ñannde 10 feeburiyee 2025

Ɗun ɗoo hollii wonndema Masanta no jeyaa e oogirde mawnde ngalu neɗɗanke. Nguu ngalu no heewi faale, ko bee duɗe, ko bee golle, ko bee ɗate, ko bee kiwal sabu sukaaɓe ben e sonnaaɓe ɓen ko bee peheɗen fow mooɓindiree fii no jaalora hen ɓuttu e deeƴere.

Mi wattanii hilla wonndema golleeji buy fuɗɗanooɗi ɗoo lannitaaka. Ko ɗun si men lanndii yo on waɗan men ɗerol limtol majji fii no men taskorara fii majji e men ƴetta pehe fii no ɗi ñinniree. Sabu hiɗi hitti.

Ɗerol aranol ngol mi henndiingol ko mi hewti ɗoo ko ngol Bamala ngol. Wonndude e Yaakitoraaɗo e Ñaawoore nden men taskoto ko yaawi ɗerol ngol e pehe ƴettete wonndanɗe jamaa on nafa.  

Yewtereeji mawɓe saare nden ɓannginii eɓɓoore ɓantal Masanta.

Gila duuɓi cappanɗe heewuɗi Masanta no anndiranoo nodditireede saagaare kafe e nder Hawtaandi Gine ndin. E kitaale 90 hari no woodanoo ɗoo porosee RC2 e miɗo tamƴinii wonndema cuuɗi ɗin haanii no ɗoo fii kala hiɗi accitiraa nii.

Masanta ko tummbo Gine-ley-fitaare hiɗon kernidi e Labiriyaa, Badondiri e Saralon. E wano no anndirɗon non ko nokkeeli hittuɗi wonannde Gine, ko bee ɗate aafee hakkundeeji mun fii no yimɓe e jawle mun jaalora hen. En taskoto fii mun.

Ka tigi-tigi Masanta no mofti caɗeele Gine-ley-fitaare ɗen fow. Ko adii kon fii ɗate ɗen men etoto kofaandaare aranere Seneral Maamadii Dumbuyaa. Ko bee heɓen ɗate, wurniten laawol kafe ngol.

Ko nafoore woodani Ley-fitaare nden e Gine fow . Men etoto. Yaakitoraaɗo fii ilan yiite ngen dawuno ndartugol ko honno heyɗintinirta baaraasi on.

Annde men tammbitoto on no haaniri. Sabu saare wano Masanta e kitaale 50 no haani hettude jalbeendi mun ndin ɓaawo ɗoo. Seredu moggo ɗoo hari ko hitti no ɗon. Cuuɗi ɗin accitiranooma nii ko ɗun holli Masanta no haani immitaade, ɗun ko faandaare amen.

E meɗen hoolori on fii no ɗun laatora. Fii non yo ɗun laato ko bee, ɓuttu, e ɗeeƴere si ɗii ŋakkii ɓantal gasataa. Gasataa hay si tawii laral ngal no alɗi.

Ngal laral no jeyaa e ɓurungal alɗude e nder leydi ndin sabu leyɗe hertaniiɗe demal ngal. Demal waawayngal wurnude Gine fow. Si en yi’ii ɓee sonnaaɓe no golla en annday ɓee ko yiɗuɓe golle.

Alaa no ronkiren faamude wonnde laamu ngun no leeti ka men ɗoo. Mi fodataa on hay e huunde, kono on tinay ko men waɗata kon e ko kisan waɗata.

Meɗen jogii eɓɓoore hittunde wonndannde e nafa laral ngal fow ɗun ko Simandu 2040 fii yo ɗun laato fuɗoɗen gollude kisan, jonnindiren juuɗe fii ɓantal leydi men ndin.

Meɗen faalaa ɓuttu fii ɓantugol Gine. Miɗo jarna on, annditon wonndema kala ko winndoyɗoy ɗon ka ɗerol mon men taskayto e hoore soobee.

Miɗo jarna yankinaare mon nden e seena mon on. Mi yottinoyay e Seneral Konu ngun Maamadii Dummbuyaa Ardiiɗo Leydi ndin salminaango mon ngon, e weltaare mon nde ɓannginɗon nden e nder nduu suudu ɗoo. Ɗun no beydi men angisannde ñinnugol laabuddaaji ɗin woni ɗoo woni e nder leydi ndin fow.

On jaaraama sanne.